Khu kinh tế cửa khẩu là gì? 8 Khu KTCK trọng điểm tại Việt Nam

Khu Kinh tế cửa khẩu là một trong những mô hình kinh tế đặc thù của Việt Nam, được thành lập tại khu vực biên giới nhằm thúc đẩy thương mại, logistics, du lịch và công nghiệp hướng xuất khẩu. Đóng vai trò như “cửa ngõ giao thương” kết nối Việt Nam với các thị trường lân cận, Khu Kinh tế cửa khẩu không chỉ góp phần phát triển kinh tế địa phương mà còn tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng quốc gia. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu khái niệm Khu Kinh tế cửa khẩu, hệ thống ưu tiên phát triển, định hướng cửa khẩu thông minh và các chính sách ưu đãi dành cho nhà đầu tư.

 

I. Khu Kinh tế cửa khẩu là gì?

Khu Kinh tế cửa khẩu là khu kinh tế được thành lập ở khu vực biên giới đất liền và địa bàn lân cận khu vực biên giới đất liền. Đây là một trong những loại hình khu kinh tế đặc biệt của Việt Nam. 

Mục tiêu chiến lược của Khu Kinh tế cửa khẩu là thúc đẩy thương mại biên giới, phát triển dịch vụ logistics, du lịch, và công nghiệp hướng xuất khẩu, từ đó đóng vai trò là cửa ngõ giao thương quan trọng, kết nối Việt Nam với các quốc gia láng giềng.

Về khung pháp lý, mọi hoạt động quản lý và đầu tư vào Khu Kinh tế cửa khẩu hiện nay đều được điều chỉnh bởi Nghị định số 35/2022/NĐ-CP ngày 28/5/2022 của Chính phủ, quy định về quản lý Khu Công nghiệp và Khu Kinh tế. Việc Nghị định 35/2022/NĐ-CP hợp nhất quản lý khu kinh tế cửa khẩu chung với khu công nghiệp và khu kinh tế tổng thể đã cho thấy định hướng của nước ta nhằm chuẩn hóa và giảm sự phân mảnh trong quản lý các khu chức năng đặc biệt. 

II. 8 Khu Kinh tế cửa khẩu trọng điểm tại Việt Nam

Theo Báo cáo về tình hình thành lập và phát triển các Khu công nghiệp và Khu kinh tế của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay thuộc Bộ Tài chính), Việt Nam hiện có 30 Khu Kinh tế cửa khẩu. Nhằm tập trung nguồn lực và tạo ra hiệu quả đột phá, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt lựa chọn 8 khu trọng điểm để ưu tiên sử dụng ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2021 – 2025. Danh sách gồm các khu đã chứng minh hiệu quả kinh tế và sở hữu vị trí chiến lược, bao gồm: Khu Kinh tế cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh), Đồng Đăng – Lạng Sơn (Lạng Sơn), Lào Cai (Lào Cai), Cao Bằng, Cầu Treo (Hà Tĩnh), Khu Kinh tế – Thương mại Đặc biệt Lao Bảo (Quảng Trị), Mộc Bài (Tây Ninh) và An Giang.

Quyết định này thể hiện chiến lược đầu tư theo chiều sâu của Chính phủ, ưu tiên tối đa hóa hiệu quả thay vì phân bổ dàn trải. Chỉ riêng năm 2019, 8 khu kinh tế cửa khẩu này đã đóng góp hơn 344 triệu USD, tương đương gần 70% tổng thu ngân sách từ toàn bộ các khu kinh tế cửa khẩu trên cả nước. Việc tập trung đầu tư vào những khu có hiệu suất cao như Móng Cái, Lào Cai và Đồng Đăng – Lạng Sơn nhằm hình thành các cực tăng trưởng có khả năng cạnh tranh quốc tế, đồng thời khuyến khích các khu còn lại chủ động hơn trong thu hút vốn và phát triển hạ tầng.

III. Hệ thống cửa khẩu thông minh

Sự đầu tư vào “Cửa khẩu thông minh” là nước đi chiến lược của Chính phủ khi lấy hiệu quả hoạt động là lợi thế cạnh tranh chính thay vì thuế quan, tạo ra một hình thức “ưu đãi” phi thuế quan bền vững.

Cửa khẩu thông minh sẽ tập trung đầu tư nâng cấp công nghệ tiên tiến, như hệ thống nhận diện khuôn mặt, hệ thống kiểm soát hàng hóa tự động và các công nghệ nhận dạng sinh trắc học; ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), và dữ liệu lớn (Big Data) để rút ngắn thời gian thông quan, giảm thiểu rủi ro biên mậu, và tối ưu hóa các quy trình. Việc xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh không chỉ cải thiện quản lý mà còn mang lại lợi ích lớn trong việc ngăn chặn buôn lậu và gian lận thương mại. 

Quảng Ninh là một ví dụ tiêu biểu khi đang triển khai thí điểm mô hình cửa khẩu thông minh tại Móng Cái – Đông Hưng để nâng cao năng lực thông quan, giảm thời gian chờ đợi và thúc đẩy giao thương. Khu Kinh tế Cửa khẩu Móng Cái, hơn 121.000 ha, đã được xác định là khu kinh tế cửa khẩu trọng điểm quốc gia, kết nối trực tiếp với các hành lang kinh tế quốc tế giữa Trung Quốc và các trung tâm kinh tế lớn của Việt Nam.

Bên cạnh Quảng Ninh, Lạng Sơn cũng được Thủ tướng Phạm Minh Chính giao nhiệm vụ đi đầu trong xây dựng cửa khẩu thông minh, đặc biệt tại Hữu Nghị và Tân Thanh – hai điểm giao thương trọng yếu với Trung Quốc.

IV. Chính sách ưu đãi trong Khu Kinh tế cửa khẩu

Trước năm 2018, hàng hóa và dịch vụ từ khu phi thuế quan trong các KKT cửa khẩu xuất khẩu ra nước ngoài được miễn thuế GTGT; trong khi đó, hàng hóa từ nội địa đưa vào khu phi thuế quan được hưởng thuế suất GTGT 0%. Ngoài ra, các nhà đầu tư trong Khu kinh tế cửa khẩu còn được giảm 70% tiền thuê đất và thuê mặt nước sau khi kết thúc thời gian miễn phí thuê ban đầu.

Tuy nhiên, ngày 16/01/2018, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 01/2018/QĐ-TTg, bãi bỏ Quyết định 72/2013/QĐ-TTg về cơ chế tài chính đặc thù đối với khu kinh tế cửa khẩu. Từ đó, các KKT cửa khẩu chuyển sang áp dụng ưu đãi đầu tư theo khung quy định chung của Luật Đầu tư 2020 và Nghị định 35/2022/NĐ-CP về quản lý Khu Công nghiệp và Khu Kinh tế.

Khu Kinh tế nói chung, bao gồm Khu Kinh tế cửa khẩu, được hưởng ưu đãi đầu tư áp dụng cho khu vực có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.  Cụ thể, dự án đầu tư trong Khu kinh tế cửa khẩu sẽ được áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm, được miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. 

Khu Kinh tế cửa khẩu tiếp tục chứng minh vai trò chiến lược trong việc thúc đẩy thương mại biên giới, phát triển logistics và tạo động lực tăng trưởng khu vực. Với định hướng đầu tư trọng tâm, cùng lộ trình chuyển đổi sang mô hình cửa khẩu thông minh, các khu vực này sẽ giữ vị trí quan trọng trong chiến lược hội nhập và mở rộng chuỗi cung ứng của Việt Nam. Trong thời gian tới, hiệu quả triển khai hạ tầng, ứng dụng công nghệ và thu hút đầu tư sẽ là yếu tố then chốt quyết định sức bật của hệ sinh thái kinh tế biên giới.

—

Trên đây Redsunland đã cung cấp tới bạn đọc thông tin về Khu Kinh tế cửa khẩu tại Việt Nam, hy vọng có thể mang tới những thông tin hữu ích tới quý độc giả. Xem thêm các bài viết khác của Redsunland tại đây. 

——————–

Redsunland – Tư vấn và xúc tiến đầu tư bất động sản công nghiệp

Việc lựa chọn đúng đơn vị tư vấn là một trong những yếu tố then chốt trong sự thành công của một dự án đầu tư tại Việt Nam. Với đội ngũ chuyên viên giàu kinh nghiệm, nguồn hàng trải dài khắp cả nước và hệ sinh thái dịch vụ chất lượng cao, Redsunland cam kết mang đến cho Quý khách hàng giải pháp đầu tư hiệu quả và tối ưu nhất. Để được tư vấn chi tiết về cơ hội đầu tư tại Việt Nam, liên hệ ngay với chúng tôi qua:

Công ty Cổ phần Đầu tư Redsunland

Hotline: (+84) 913.933.593 – (+84) 912.949.393

Website: redsunland.vn

Email: info@redsunland.vn

LinkedIn: linkedin.com/company/rslgroup

Fanpage: facebook.com/rslgroup.vn

Youtube: youtube.com/@redsunland