Biến đổi khí hậu và mục tiêu Net Zero đang đặt doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất, trước yêu cầu phải quản lý phát thải chặt chẽ hơn. Trong bối cảnh đó, hiểu và kiểm soát dấu chân carbon trở thành bước nền tảng để tối ưu vận hành, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và nâng cao tính bền vững.
Mục lục
I. Dấu chân carbon là gì?
1. Khái niệm dấu chân carbon
Dấu chân carbon (carbon footprint) là thước đo tổng lượng khí nhà kính do hoạt động của một tổ chức phát thải ra môi trường, được quy đổi thành đương lượng CO₂. Khái niệm này bao gồm các loại khí quan trọng gây hiệu ứng nhà kính như CO2, CH4, và N20.
Việc định lượng dấu chân carbon giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn mức độ tác động của mình đến môi trường, từ đó xác định những “điểm nóng” phát thải và xây dựng các mục tiêu giảm thiểu cụ thể. Đặc biệt với các doanh nghiệp sản xuất, hoạt động kiểm kê khí nhà kính không chỉ hỗ trợ tối ưu hiệu quả vận hành mà còn góp phần giảm thiểu tác động môi trường, thúc đẩy lộ trình phát triển bền vững và đáp ứng những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường trong tương lai.
2. Tại sao dấu chân carbon quan trọng với doanh nghiệp?
Trong bối cảnh nhiều quốc gia, bao gồm Việt Nam, đã đặt mục tiêu Net Zero vào năm 2050, việc đo lường và giảm thiểu dấu chân carbon không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu tất yếu. Điều này giúp doanh nghiệp vừa góp phần vào mục tiêu giảm phát thải toàn cầu, vừa đáp ứng xu hướng tiêu dùng ưa chuộng sản phẩm “xanh” và các yêu cầu ngày càng khắt khe từ những thị trường như EU.
Trong đó, thị trường tín chỉ carbon đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp tối ưu chiến lược giảm phát thải, chủ động cân bằng lượng khí thải và thích ứng với các chính sách carbon ngày càng chặt chẽ. Tín chỉ carbon (carbon credit) là một “đơn vị phát thải”, tương đương quyền được phát thải 1 tấn CO₂. Các quốc gia sẽ đặt trần phát thải cho từng ngành và doanh nghiệp sẽ được cấp một lượng hạn mức. Nếu phát thải thấp hơn, doanh nghiệp có thể bán lại phần dư, ngược lại, nếu phát thải vượt ngưỡng, doanh nghiệp sẽ phải mua thêm.
Vì vậy, hiểu rõ và quản lý dấu chân carbon ngay từ sớm giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng với các quy định mới, tham gia hiệu quả vào thị trường carbon và nâng cao năng lực cạnh tranh trong tương lai.
II. Phân loại dấu chân carbon trong sản xuất
Trong các khung khổ tiêu chuẩn quản lý và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính, GHG Protocol là tiêu chuẩn hàng đầu và được sử dụng rộng rãi toàn cầu, thiết lập các nguyên tắc cơ bản cho việc tính toán và lập báo cáo khí nhà kính cấp độ tổ chức: Phạm vi 1 (trực tiếp), Phạm vi 2 (gián tiếp từ năng lượng mua) và Phạm vi 3 (gián tiếp khác trong chuỗi giá trị).
Trong số các khung tiêu chuẩn dùng để quản lý và báo cáo phát thải khí nhà kính, GHG Protocol được xem là tiêu chuẩn quan trọng và được sử dụng rộng rãi. Bộ tiêu chuẩn này đưa ra các nguyên tắc cốt lõi cho việc tính toán và lập báo cáo phát thải ở cấp độ tổ chức, bao gồm ba phạm vi: Phạm vi 1 (phát thải trực tiếp), Phạm vi 2 (phát thải gián tiếp từ năng lượng mua vào) và Phạm vi 3 (các nguồn phát thải gián tiếp khác trong toàn bộ chuỗi giá trị).
| Phạm vi | Phạm vi phát thải | Khả năng kiểm soát | Ví dụ thực tế trong sản xuất |
| 1 | Trực tiếp (Từ các hoạt động mà doanh nghiệp kiểm soát hoàn toàn) | Cao | Vận hành lò hơi, máy phát điện, đốt nhiên liệu hóa thạch phục vụ sản xuất;… |
| 2 | Gián tiếp (Phát thải từ năng lượng tiêu thụ) | Trung bình | Lượng phát thải sinh ra trong quá trình sản xuất năng lượng mà doanh nghiệp mua về sử dụng, chủ yếu là điện, hơi, nước nóng.
Dù không phát thải trực tiếp tại nhà máy, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm vì đây là năng lượng tiêu thụ để vận hành hoạt động. |
| 3 | Gián tiếp (Từ toàn bộ chuỗi giá trị) | Thấp | Khai thác và sản xuất nguyên vật liệu đầu vào; vận chuyển do bên thứ ba; xử lý sản phẩm sau tiêu thụ,… |
Phạm vi 1 là nhóm phát thải dễ xác định và đo lường nhất, đồng thời cũng mang lại nhiều cơ hội giảm thiểu thông qua tối ưu quy trình hoặc thay đổi công nghệ. Trong khi đó, phạm vi 2 có thể được thực hiện thông qua tiết kiệm điện, nâng cấp máy móc tiết kiệm năng lượng hoặc sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời áp mái.
Phạm vi 3 bao gồm tất cả phát thải gián tiếp trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp, cả thượng nguồn và hạ nguồn, từ các nguồn mà doanh nghiệp không sở hữu hoặc kiểm soát. Mặc dù khó kiểm soát và đo lường nhất, phát thải phạm vi 3 thường chiếm phần lớn nhất, khoảng 75% tổng lượng khí nhà kính của doanh nghiệp, và thậm chí gần 100% đối với một số ngành nhất định. Tuy nhiên, quản lý tốt phát thải phạm vi 3 giúp doanh nghiệp nâng cao tính bền vững toàn diện và đáp ứng yêu cầu ESG của các đối tác toàn cầu.
III. Các doanh nghiệp tiêu biểu cam kết “làm mờ” dấu chân carbon tại Việt Nam
1. Công ty Cổ phần sữa Việt Nam – Vinamilk
Vinamilk là một trong những doanh nghiệp Việt Nam tiên phong trong quản lý phát thải và làm mờ dấu chân carbon. Ngay từ năm 2012, khi Việt Nam chưa có bất kỳ yêu cầu bắt buộc nào, Vinamilk đã công bố Báo cáo Phát triển bền vững, trong đó “quản lý phát thải khí nhà kính” được xác định là một trong 11 yếu tố trọng yếu. Việc kiểm kê khí nhà kính đã giúp doanh nghiệp xây dựng cơ sở dữ liệu và chuẩn hóa các hoạt động “xanh hóa” trong toàn bộ chuỗi sản xuất – chăn nuôi.
Năm 2023, Vinamilk tiếp tục công bố chương trình “Vinamilk Pathways to Dairy Net Zero 2050”, thể hiện cam kết mạnh mẽ hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Chỉ sau một năm triển khai, doanh nghiệp đã có 3 đơn vị đạt chứng nhận trung hòa carbon theo tiêu chuẩn quốc tế PAS 2060:2014, gồm Nhà máy sữa Nghệ An, Trang trại bò sữa Nghệ An và Nhà máy Nước giải khát Việt Nam, với tổng lượng khí thải được trung hòa lên đến 21.000 tấn CO₂ (tương đương hơn 2 triệu cây xanh).
Dù áp dụng nhiều giải pháp giảm phát thải, các doanh nghiệp trong lĩnh vực chăn nuôi – sản xuất rất khó có thể đạt được dấu chân carbon bằng 0. Vì vậy, Vinamilk đã sớm định hướng tăng cường hấp thụ carbon thông qua trồng cây. Sau thành công của Quỹ 1 triệu cây xanh, doanh nghiệp tiếp tục triển khai dự án “Cánh rừng Net Zero Vinamilk” nhằm góp phần tạo ra các bể hấp thụ carbon trong tương lai và bảo vệ những cánh rừng của Việt Nam.
2. Samsung Electronics Việt Nam
Ngành công nghiệp, đặc biệt là sản xuất điện tử là một trong những lĩnh vực tiêu thụ năng lượng lớn nhất trên toàn cầu. Theo Bộ Công Thương, tại Việt Nam ngành công nghiệp hiện chiếm hơn 50% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc.
Samsung Electronics Việt Nam đã và đang thực hiện các bước đi chiến lược để tích hợp năng lượng tái tạo vào chuỗi sản xuất. Cuối tháng 4/2025, doanh nghiệp liên tiếp khởi công 2 dự án năng lượng mặt trời áp mái tại nhà máy sản xuất điện thoại di động Samsung Electronics Việt Nam (SEV) tại Bắc Ninh và nhà máy sản xuất các sản phẩm điện tử gia dụng Samsung Electronics HCMC CE Complex (SEHC) tại TP. HCM, khởi đầu của Samsung Việt Nam trong việc đồng hành cùng mục tiêu Net Zero của Samsung Việt Nam.
Trong bối cảnh các mục tiêu Net Zero đang trở thành xu thế toàn cầu và yêu cầu bắt buộc từ nhiều thị trường lớn, dấu chân carbon không chỉ là một chỉ số môi trường mà đã trở thành yếu tố chiến lược đối với mọi doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất. Việc hiểu đúng – đo đúng – và quản lý hiệu quả lượng phát thải giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành, tuân thủ quy định, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dựng hình ảnh bền vững trong mắt đối tác lẫn người tiêu dùng.
Trong tương lai gần, khi thị trường carbon Việt Nam đi vào vận hành và các quy định về phát thải trở nên chặt chẽ hơn, những doanh nghiệp chủ động từ hôm nay sẽ là những doanh nghiệp dẫn đầu – không chỉ trong tăng trưởng kinh tế, mà còn trong phát triển bền vững và trách nhiệm với môi trường.
Trên đây Redsunland đã cung cấp tới bạn đọc tổng quan về dấu chân carbon và giảm thiểu dấu chân carbon trong nhà máy sản xuất , hy vọng có thể mang tới những thông tin hữu ích tới quý độc giả. Xem thêm các bài viết khác của Redsunland tại đây.
——————–
Công ty Cổ phần Đầu tư Redsunland
Trụ sở: Charmvit Tower, 117 Trần Duy Hưng, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội
Hotline: (+84) 912 949 393
Website: redsunland.vn & rslgroup.vn
Email: info@redsunland.vn
LinkedIn: linkedin.com/company/rslgroup
Fanpage: facebook.com/rslgroup.vn
Youtube: youtube.com/@rslgroupvn
Đào Thế Anh là chuyên gia tư vấn BĐS công nghiệp với hơn [5] năm kinh nghiệm tại REDSUNLAND (thuộc RSL GROUP). Ông đã hỗ trợ hàng trăm doanh nghiệp FDI và nội địa tìm kiếm, đàm phán và hoàn thiện thủ tục pháp lý tại các khu công nghiệp trải dài 34+ tỉnh thành. Quan điểm và phân tích của ông đã được đăng tải trên [CafeF, Baodautu, VNEconomy, VNExpress]. Sở hữu chứng chỉ môi giới bất động sản do Bộ Xây dựng cấp.
