Vì sao điện hạt nhân là tất yếu cho công nghiệp Việt Nam trong tương lai?

Việt Nam đang ở giai đoạn quan trọng của quá trình chuyển mình với những mục tiêu kinh tế đầy tham vọng. Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2025 trên 8%, giai đoạn 2026 – 2030 đạt mức hai con số. Tuy nhiên, song hành với tăng trưởng kinh tế là thách thức lớn về an ninh năng lượng: cứ kinh tế tăng 1% thì nhu cầu điện lại tăng 1,5%, kéo theo mức tiêu thụ điện tăng từ 12 – 16% mỗi năm. Điều này buộc Chính phủ phải mở rộng và đa dạng hóa nguồn cung năng lượng để đáp ứng mục tiêu phát triển, trong đó điện hạt nhân nổi lên như 1 xu thế tất yếu.

1. Phát triển công nghiệp và bài toán an ninh năng lượng

Trong cơ cấu tiêu thụ năng lượng, công nghiệp nổi lên vừa là động lực tăng trưởng kinh tế vừa là lĩnh vực tiêu thụ điện lớn nhất. Theo Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 – 2030, công nghiệp chiếm hơn 50% tổng tiêu thụ năng lượng quốc gia. Đặc biệt, khi Việt Nam đặt trọng tâm phát triển ngành bán dẫn và trung tâm dữ liệu, nhu cầu điện sẽ còn tăng mạnh, bởi chỉ riêng trung tâm dữ liệu đã cần lượng điện nhiều hơn cả ngành thép, xi măng và hóa chất cộng lại.

Song song với yêu cầu phát triển công nghiệp, Việt Nam cũng cam kết đạt Net Zero vào năm 2050 tại COP26. Trong khi đó, công nghiệp hiện là nguồn phát thải carbon lớn nhất, chiếm tới 40% tổng lượng phát thải CO2 của cả nước. Do đó, việc giảm tác động môi trường từ nguồn điện cho sản xuất không chỉ là yêu cầu bắt buộc để thực hiện cam kết quốc tế, mà còn là yếu tố then chốt nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường toàn cầu.

Có thể thấy, vừa bảo đảm an ninh năng lượng vừa chuyển đổi sang nguồn điện sạch chính là bài toán kép mà Chính phủ phải giải trong giai đoạn phát triển công nghiệp sắp tới. Đây cũng là yếu tố quan trọng để thu hút dòng vốn FDI chất lượng trong bối cảnh đầu tư toàn cầu suy giảm.

2. Điện hạt nhân – xu hướng tất yếu

Năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời tuy được đánh giá cao, nhưng sản lượng không ổn định do phụ thuộc vào thời tiết. Điện khí LNG nhập khẩu cũng được coi là nguồn năng lượng chuyển tiếp quan trọng, song việc phát triển đòi hỏi hạ tầng đồng bộ và cơ chế giá phù hợp. Hơn nữa, sự phụ thuộc ngày càng tăng vào nguồn nhập khẩu khiến nền kinh tế dễ tổn thương trước biến động giá cả và rủi ro địa chính trị.

Trong bối cảnh đó, điện hạt nhân nổi lên như giải pháp khả thi nhất:

• Đáp ứng nhu cầu sản lượng lớn, ổn định và ít chịu tác động của yếu tố thời tiết.
• Phát thải carbon gần như bằng 0 trong quá trình vận hành, phù hợp với mục tiêu Net Zero.
• Hiệu suất vượt trội: chỉ 1 kg Uranium làm giàu có thể tạo ra năng lượng tương đương 160 tấn than, đủ cung cấp điện cho một thành phố 100.000 dân trong một năm.

Điện hạt nhân là điện năng được tạo ra từ năng lượng nhiệt giải phóng trong các phản ứng hạt nhân có kiểm soát, chủ yếu là phản ứng phân hạch hạt nhân. Nhiên liệu hạt nhân như Uranium hoặc Plutonium bị phân tách (phân hạch) trong lò phản ứng hạt nhân, giải phóng một lượng lớn năng lượng dưới dạng nhiệt. Nhiệt lượng này làm sôi nước, tạo ra hơi nước dẫn động tuabin để quay máy phát điện. 

Tuy nhiên, điện hạt nhân cũng có nhược điểm: chi phí ban đầu cao, yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng và quản lý an toàn chất thải phóng xạ. Nhưng xét về dài hạn, đây là nguồn điện chiến lược có khả năng bảo đảm cả an ninh năng lượng lẫn yêu cầu môi trường.

3. Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận – bước ngoặt cho điện hạt nhân tại Việt Nam

Việt Nam bắt đầu nghiên cứu điện hạt nhân từ những năm 1970 và có bước đi rõ nét trong giai đoạn 1996 – 2009. Ngày 25/11/2009, Quốc hội Khóa XII phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, với hai nhà máy riêng biệt (Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2), tổng công suất dự kiến 4.000 MW. Tuy nhiên, đến năm 2016, Quốc hội quyết định dừng dự án mà nguyên nhân được cho là do áp lực vốn lớn và nhu cầu ưu tiên cho hạ tầng phát triển kinh tế – xã hội khác.

Sau 8 năm tạm dừng, cuối năm 2024, dự án điện hạt nhân Ninh Thuận chính thức được tái khởi động. Trong chuyến khảo sát, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh đây là “lựa chọn cần thiết” và “lời giải cho bài toán năng lượng”. Đây là sự thay đổi mang tính chiến lược, thể hiện cách nhìn mới về vai trò của điện hạt nhân trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Tất nhiên, dự án vẫn đối diện thách thức về vốn và nhân lực vận hành. Nhưng việc tái khởi động Ninh Thuận đánh dấu cột mốc quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới cho điện hạt nhân tại Việt Nam.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng mạnh, công nghiệp trở thành “cỗ máy tiêu thụ năng lượng” lớn nhất, và áp lực giảm phát thải ngày càng cao, điện hạt nhân không chỉ là một lựa chọn, mà là xu thế tất yếu bổ sung vào nguồn cung điện của đất nước. Với khả năng cung cấp nguồn điện ổn định, sạch và bền vững, điện hạt nhân sẽ đóng vai trò quan trọng cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.

Trên đây Redsunland đã cung cấp tới bạn đọc cái nhìn tổng quan về vấn đề điện hạt nhân với nền công nghiệp ở nước ta, hy vọng có thể mang tới những thông tin hữu ích tới quý độc giả. Xem thêm các bài viết khác của Redsunland tại đây. 

——————–

Công ty Cổ phần Đầu tư Redsunland

Trụ sở: Charmvit Tower, 117 Trần Duy Hưng, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội

Hotline: (+84) 912 949 393

Website: redsunland.vn & rslgroup.vn

Email: info@redsunland.vn

LinkedIn: linkedin.com/company/rslgroup

Fanpage: facebook.com/rslgroup.vn

Youtube: youtube.com/@rslgroupvn